'' FMCG “Hızlı Tüketim Malları” lojistiği. '' .

Horoz Lojistik Dergisi

693 Views

        

Hızlı tüketim malları satış raflarında fazla beklemeyen, raf devir hızları yüksek, fiyatları düşük, satın alma kararı için fazla düşünülmeyen, marka bazında tercih edilen, kısa süreli stoklanan ve sürekli tüketilen ürünler olarak tanımlanmaktadır.

Hızlı tüketim mallarının temel özelliği, üretimden tüketime zaman kaybetmeden ulaştırılma şartıdır. Ürünler kendi içlerinde gıda, içecek, sigara, kişisel bakım, kozmetik, temizlik gibi alt gruplara ayrılsa bile lojistik anlamda soğuk zincir ürünleri, yaş sebze ve meyveler, kuru gıdalar, tekel ürünleri ve diğerleri gibi farklı segmentlere bölünmektedir. Her segmentte yer alan ürünlerin lojistikleri farklı yöntemlerle sağlanır. Farklılıklar gösterir.

Hızlı Tüketim Malları küreselleşmeyi ilk planda yaşamış, hatta başlatmış bir üretim sektörüdür. Geçmişte küresel know-how’la veya lisanslarla tüm dünya için tek noktada üretilmesi ve dağıtılması şeklinde başlayan üretim, belli markaların küreselleşmenin de etkisiyle farklı ülkelerde üretilmesi ile yaygınlaşmıştır. Pazarda ürün tanıtımı, marka tanıtımı savaşı veren bu kuruluşlar kısa zaman içinde kendi rakiplerini yaratmış ve günümüzde sayılamayacak kadar çok markanın, dünyanın bir çok ülkesinde, aynı kalite ile üretilmesi ve lojistik sektörünün desteği ile her noktada tüketiciye ulaştırılması ile son bulmuştur. Bugün bir çok markanın benzer ürünlerinin üretimi aynı ülkelerde gerçekleşmekte ve küresel lojistik şirketler kanalı ile dağıtım zincirine girmektedir.

Geçmişte rekabetin bu günkü kadar yoğun olmaması ve üretimlerin bölgesel tüketimi nedeniyle, üreticiler kendi depolamalarını kendileri yapmış, dağıtımlarını bölge distribütörlerini kanalı ile gerçekleştirmiştir. Süpermarketlerin henüz bu günkü kadar yaygın olmadığı, tüketimde büfelerin, bakkalların veya küçük marketlerin son teslim noktası olarak kullanıldığı ortamlarda lojistiğin önemi ortaya çıkmamıştır. Çok sayıda, küçük araçlarla, bölge distribütörlerinden yapılan satış-dağıtım hizmetleri, rekabetin sertleşmesi ile ekonomik olmaktan uzaklaşmıştır. Bakkalların, büfelerin yerini yavaş yavaş süpermarketler, zincir mağazalar almış ve üreticiler bu yeni kanala ürünlerini distribütörleri kanalı ile değil doğrudan ulaştırmaya başlamışlardır. Büyük marketler müşterilerinden gelen talepler doğrultusunda sadece belli markaları değil pazarda bulunabilen tüm markaları raflarında bulundurmak zorunda kalmışlardır.

Ürünlerin birbirine çok benzediği, benzer teknoloji, aynı hammadde, maliyeti birbirine eşit iş gücü ve enerji ile üretilmesi söz konusu olmuştur. Bu durumda üretim maliyetleri birbirine yaklaşmış ve pazardaki satın alma kararında ürünün bulunabilirliği ve satış fiyatının diğerlerinin altında olması baskısı ortaya çıkmıştır. Hızlı tüketim malları pazarında yoğun olarak yaşanan bu olgu ürünlerin satış fiyatlarının düşürülmesi için taşıma, depolama, sigorta, paketleme, dağıtım, rafa yerleştirme, raf ömrü biten ürünlerin geri dönüşü gibi operasyonları daha ekonomik, daha hızlı yapabilen lojistik şirketleri ile çalışma zorunluluğunu gündeme getirmiştir.

Hızlı tüketim malları lojistiğini yapmak üzere ortaya çıkan lojistik şirketleri soğuk zincir taşımacılığı, taze sebze ve meyve taşımacılığı, tekel maddeleri taşımacılığı, kuru gıda ve temizlik malzemeleri taşımacılığı konusunda depolama, taşıma sistemlerine yatırım yapmışlardır. Zaman içinde lojistik şirketlerin ölçeklerinin büyümesi sonucunda şirketler de ihtisaslaşmaya başlamış ve belli konudaki taşıma ve depolama sistemine ağırlık vermişledir.

Maliyetlerin geri çekilmesi baskısı ile, stok taşıma yüklerinin azaltılması gerekli olmuştur. Bu da ancak tüketimin önceden planlanması, tüketim bilgilerinin hızlı temini, üretim sürecinin çabuklaştırılması, taşımanın hızlandırılması ve ürünlerin üretimden tüketime kadar yaptığı hareketin hiç durmadan yerine getirilmesi ile sağlanabilmektedir. İleri planlama metotları ile, online satış bilgilerinin alınması ile, tüketime yakın depoların kullanılması ile, crossdock sistemleri ile, barcode’ların devreye girmesi ile, iletişimin uydu veya gsm bağlantılı mobil terminallerle gerçekleşmesi ile bu hız elde edilmiştir. Günümüzde ürünler arasındaki rekabet artık lojistik şirketler arasındaki rekabete dönüşmüştür.

Atilla Yıldıztekin

Lojistik Yönetim Danışmanı

Atilla@yildiztekin.com