'' Perakende Lojistiği '' .

Akademi Beykoz Dergisi

1507 Views

        

İhtiyaç doğduğunda kıs süreli ihtiyacımız kadar satın aldığımız ve kısa süre içinde fazla bekletmeden kullandığımız genelde tüketime giden ürünlere “Perakende Ürünler” adı veriyoruz. Perakende satış noktalarında satılan ürünlerle ilgili lojistik hizmetlere de genel anlamda verdiğimiz isim Perakende Lojistiği’dir.

Perakende lojistiğinin iş yapma şekli açısından üründen ürüne değişen alt açılımları mevcuttur, ancak temel birkaç ortak kural tüm ürünler için geçerlidir.

1- Perakende satışlar az ölçekte ancak kalem sayısı çok olan ürünler için geçerlidir.

2- İhtiyaçlar talep anında karşılanmalıdır aksi takdirde müşteriler başka ürüne, veya başka satıcıya yönlenmektedir.

3- Rafta duran ve satılan ürün en kısa süre içinde yerine konulmalı raflar yenilenmelidir

4- Satışlar genellikle peşin esaslı veya kredi kartlı da olsa müşteri hesabını alışveriş noktasında kapatacak, borçlanmayacak şekilde gerçekleşir

5- Aynı marka satılmadığı sürece, farklı ürünler farklı dağıtım kanalları ile gerçekleşir.

6- Sıcak satış denilen satıcının aynı zamanda teslimat yaptığı sistemler uygulanır

7- Ürünler genellikle koliler halinde sevk edilir, adetler halinde satılır

Perakende lojistiğinde temel gereksinme ürünün arandığı zaman rafta bulunmasıdır ve bu özellik diğer lojistik hizmetlerden daha önemlidir. Bu nedenle satılan tüm ürünlerin bar-code’unun olması ve satış anında bar-code’un okunarak stoklardan derhal düşülmesi gerekmektedir. Bu da yazar kasa sistemlerinin, lokal kullanılan stok programına okuma bilgisini aktarmasını ve günlük, hatta günde birkaç sefer, eksilen stokların yeniden otomatik siparişe bağlanmasını şart koşmaktadır. Kullanılan stok programının aynı zamanda raflarda bekleyen malzemelerin raf ömürleri varsa bunları da takip edecek bir sisteme sahip olması tercih edilir. Bunun olmadığı yerlerde raf ömrü kısa olan ürünlerin eskilerinin ön tarafa, yenilerinin arka tarafa konması da lojistikte ilk giren ilk çıkar (FIFO) sisteminin sağlıklı olmasa bile uygulanması demektir.

Raf ömrü sona eren veya azalan ürünler, modası geçenler veya belli bir dönemde satılamayıp stok fazlası olup, üreticinin geri alabileceği ürünler yine aynı dağıtım ağı ile geriye yollanmalıdır; yani geri dönüş lojistiği çalışmalıdır. Bu miktarın azalması maliyetleri geri çekecek ve karlılığı arttıracaktır. Bunun sağlanması da ancak düzgün bir sipariş ve stok kontrol sistemi ile sağlanabilir.

Lojistik açıdan perakende için yapılan dağıtımın bir zorluğu da teslim noktalarının birbirine yakın ve çok sayıda olmasıdır. Genellikle küçük ölçekli olan bu noktalara az sayıda malzeme bırakılır ve ekonomi sağlanması amacıyla da çok sayıda iş yerine bir rota planlaması şeklinde uğranmaktadır. Perakende satış noktaları halkın kolayca ulaşabileceği, hatta geçerken satın alabileceği şehir içi noktalarda kurulmuştur. Bu nedenle bazı günler ve saatlerde yolların araç trafiğine kapanması karşılaşılan bir sorundur. Bu sorun dağıtım şirketleri tarafından gece teslimatı yapılmasıyla çözümlenmeye çalışılsa da, bu kez teslim alanın o saatte iş yerinde bulunması zorluğu ile karşı karşıya kalınmaktadır. Dağıtım şirketleri trafik sıkışıklığı, park yeri bulamama, tek dağıtım elemanı ile çalışma, indirme sırasında yardım edilmemesi, büyük zincir mağazalarda teslim sırasına girilmesi, teslim anında sayım yapılması, ödeme alınması, hasarlı ürünlere rapor tutulması, hatta siparişleri olup da son anda almaktan vazgeçilmesi, sevk adetlerindeki yanlışlık, ürün hataları gibi zorluklar yaşamaktadırlar.

Yukarıda belirtilen zorlukların temelinde dağıtım şirketlerinin küçük ölçekli ve çok sayıda olması yatmaktadır. Bu nedenle her gün binlerce araç küçük ölçekteki malları tek tek uzun rotalar çizerek, zaman kaybederek, yakıt sarf ederek, teslim noktaları arasındaki verimsiz kilometreleri kat ederek pahalı bir metotla dağıtım hizmeti yapmaktadırlar. Yapılması gerek şey öncelikle dağıtım şirketlerinin ürün bazlı değil coğrafi alan bazlı çalışmasıdır. Her ürünü ülkenin her noktasına dağıtmak mümkün değildir. Her dağıtım şirketi belli ürünleri ülkenin her yerine dağıtmak gibi bir misyon üstlenmiştir. Bu da maliyetleri arttırmaktadır.

Perakende dağıtımda depolama hizmeti verecek yerlere dağıtım merkezi adı veriyoruz. Bu yerler tüketim merkezlerine mümkün olduğu kadar yakın hatta hinterlandın içinde bir optimizasyon programı yardımıyla bulunacak en uygun noktada olmalıdır. Bu merkezlere ürünleri getirecek ve burada bir “cross docking”, kapıdan aktarma yöntemi ile anında sevke hazırlayacak ve günlük çalışma süresi içinde en kısa rota ile en çok ürünü dağıtacak bir rota planlaması programıyla dağıtımın organizasyonu gerekmektedir. Böylece aynı mağazaya gidecek farklı ürünler yüzlerce araçla, günde veya birkaç günde bir değil; her gün hatta günde birkaç sefer en ekonomik şekilde dağıtılmış ve tedarik zinciri içindeki lojistik giderler azaltılmış, yani üretici veya satıcı karı arttırılmış olacaktır.

Yukarıda da belirttiğim gibi her ürün farklı dağıtım sistemleri ile dağıtılmaktadır. Bu nedenle dağıtım planlaması yaparken ürün cinslerinden, araçların tiplerinden, tonajlarından başlayarak bir süreç planlaması yapılmalı ve bütün süreç içindeki elde edilen bilginin herkes tarafından okunur hale getirilmesi gerekmektedir. Perakende lojistiği bizden bunu beklemektedir.

Atilla Yıldıztekin

atilla@yildiztekin.com

NEW INNOVATION AT 2021 FOR THE CRYPTO CURRENCY. BIG OPPORTUNITY

( π ) Pi is a new digital currency developed by Stanford PhDs, with over 10 million members worldwide. To claim your Pi, follow this link https://minepi.com/yildiztekin and use username (yildiztekin) as your invitation code.